home Türkçe Araştırmalar Türkiye’de anti-Amerikanizmin kökleri

Türkiye’de anti-Amerikanizmin kökleri

ABD’li Pew Research Center tarafından her yıl düzenli olarak yapılan ABD’nin başka ülkelerdeki algısıyla ilgili ankette bu yıl Türkiye, ABD karşıtlığında birinci sıraya oturdu. Türkiye 30 ülke arasında yüzde 72’lik oranla ABD’yi en fazla tehdit gören ülke oldu. BBC Dünya Servisi’nin 19 ülkede yaptırdığı kamuoyu araştırmasına göre ise, 2014 yılına kıyasla ABD’ye olumsuz bakışın en fazla arttığı ülke yine  Türkiye oldu. Türkiye’de bu oran yüzde 36’dan yüzde 64’e çıktı. Kadir Has Üniversitesi Türkiye Çalışmaları Merkezi’nin her yıl gerçekleştirdiği ‘Türk Dış Politikası Kamuoyu Algıları Araştırması’nın 2017 yılı sonuçlarına göre ise,  ABD  Türkiye’ye tehdit oluşturan ülkeler arasında birinci sırada yer alıyor.

Evet, bütün dünyada anti-Amerikanizm var, ama gene de Türkiye’de bu oranın neden yüksek olduğunu  sormak gerekiyor. Esas olarak, anti-Amerikanizm duygusu ve tavrının derin tarihsel kökleri bulunmaktadır,  ama biz Türkiye’de anti-Amerikanizmin atrış sebeplerini  son 17 yıl içinde ele alacağız. Türkiye’de anti-Amerikanizmin iki ana sebebi  Siyasi İslam ve Kürt meselesidir. Siyasi İslamla ilgili anti-Amerikanizm, 11 Eylül terör saldırısı sonrasında, Türkiye’nin Washington tarafından İslam dünyası için başarılı bir ‘model’ olarak gösterilmesiyle başladı.  ‘Ilımlı İslam’ modelinin Türkiye üzerinden Ortadoğu’ya yayılması projesini Türkiye’nin laik kesimleri kaygı ile  karşılaştılar.  Bu ‘ılımlı İslam’ modeli kaygısı laik kesimlerde  çok ciddi bir ABD karşıtlığı yarattı. Bu ABD karşıtlığı AK Parti seçimleri kazandıktan sonra geniş boyutlara ulaştı. Kendisi zaten ABD damgalı “ılımlı İslam” olmakla suçlanmış AKP şimdi aynı komplocu suçlamaları Gülen hareketine yönlendiriyor.   AKP ve eski ittifakı şimdiki »FETÖ» örgütü lideri Fethullah Gülen ile 2011 yılından itibaren başlayan savaş, Fethullah Gülen’in 1999 yılından beri sığındığı Amerika’yı komplocu olarak görmeye neden olmuştur. Türk toplumunda laiklik konusunda kutuplaşma arttıkça ABD’ye karşı öfke de büyüyor. Türkiye’de anti Amerikanizmin diğer sebebi Kürt meselesidir. Türkiye’de hemen hemen herkes Amerika’nın Kürt devleti kurmak istediğinden emin ve   PKK’ya askeri destek verdiğine ciddi olarak inanıyor. Son zamanlarda ise ABD’nin PYD’ye verdiği silah desteği durumu daha da alevlendirdi. Gezi olayları da Amerika komplosu sonucu olarak algılanmaktadır.  Gezi hareketinin arkasında  Türk halkının gerçek talepleri ve öfkesinin olduğu bir yana bırakılarak Amerika, Batı kaynaklı kışkırtma ve provokasyon güçlerin olduğu iddia ediliyor. Türk halkının büyük bir kısmı 15 Temmuz darbe girişimi arkasında da ABD’nin olduğuna inanmaktadır. Türklere göre Türkiye her an bir uluslararası komplo ve operasyona mâruz kalıyor. Amerika artık Türk kamuoyunda, yaşanan her olumsuzluğun mesulü olarak gösterilmeye başlanmıştır